آنها معتقدند که قریب به اتفاق روابط بینالمللی بر سر آب، مشارکتی هستند (Ansink, 2009) و آب میتواند بعنوان یک ابزار مشارکت و یا بصورت یک هدف مشترک برای مشارکت بین دولتها عمل نماید. آنها بر این باورند که منابع مشترک آبی نه تنها میتواند تضاد و تنشهای بین دو کشور را کاهش دهد بلکه بعنوان یک تسهیلگر در بهبود روابط و افزایش سطح مشارکت و همکاریهای دولت ها در زمینههای مختلف اقتصادی و سیاسی نیز عمل نماید.

همکاری ایران و ترکمنستان در ساخت بهره برداری مشترک از سد دوستی یکی دیگر از نمونههای موفق مشارکت دو کشور در بهرهبرداری از یک رودخانه مرزی است. سد دوستی که بر روی رودخانه هریرود (مرز مشترک ایران و ترکمنستان) احداث گردیده است با هدف تأمین آب شرب و کشاورزی دو کشور در سال ۲۰۰۵ به بهرهبرداری رسید که براساس توافقات صورت گرفته آب آن بصورت مساوی بین دو کشور تقسیم میگردد.

بطور کلی آب بیش از آنکه یک عامل تضاد و تنش بین دولت ها باشد میتواند یک ابزار و یا یک هدف برای مشارکت بیشتر بین دولتها و کشورها عمل نماید. مطالعات صورت گرفته نشان میدهد که هزینههای عدم مشارکت در بهرهبرداری از رودخانههای مرزی برای کشورهای ذیمدخل، بسیار بیشتر از سود حاصل از بهرهبرداری یک جانبه از این رودخانهها است که این هزینهها نه تنها باید توسط دولتها و سیاستمداران پرداخت گردد بلکه فشار اصلی آن بر صدها میلیون افراد فقیری خواهد بود که زندگی آنها به این منابع وابسته است .(Biswas, 2011; Tilmant & Kinzelbach, 2012)

آب و امنیت ملی

افزایش نیاز آبی و کاهش منابع موجود آب بهمراه اثرات سوء تغییر اقلیم، امنیت جهانی را بشدت تهدید نموده و مفهوم امنیت ملی را نیز دستخوش تحول نموده است. این امر سبب شده است که منابع آب و بهرهبرداری از رودخانههای مرزی مشترک با مسائل امنیتی و سیاسی ارتباط مستقیم پیدا نماید. برای نمونه براساس پروتکل امنیتی سال ۱۹۸۷ بین سوریه و ترکیه در حوضه آبریز فرات، ترکیه متعهد گردید تا حداقل جریان متوسط سالیانه ۵۰۰ مترمکعب بر ثانیه را برای سوریه تأمین نماید و بازای آن، سوریه متعهد گردید که در عدم حمایت از گروه جدایی طلبان P.K.K با ترکیه همکاری نماید. تحلیلگران سالهای ۱۹۵۰ تا ۲۰۳۰ میلادی را به دو دوره -۱ اقتصادی (۱۹۵۰-۱۹۹۰) و -۲ زیست محیطی (۱۹۹۰-۲۰۳۰ ) تقسیم کردهاند. نکته حائز اهمیت در این تقسیمبندی آنست که در دوره اول، “امنیت ملی”عمدتاً ماهیت “ایدئولوژیک و نظامی” داشت وشاخصه آن “جنگ سرد” بود؛ حال آنکه در دوره ۱۹۹۰- ۲۰۳۰، “امنیت ملی” بیشتر تحت تأثیر “امنیت غذایی و شغلی” و “مسائل زیست محیطی” خواهد بود(.(Brown, 1994