در نهایت میبیند که خلاصه، چیزی از اصلی مطلب کم نیست. این یا به عدم مهارت در خلاصه نویسی برمیگردد، یا به عدم آگاهی اجمالی از محتوای آنچه تلخیص می شود، یا عدم دقت شخص در تفکیک مطالب مهم از کم اهمیت. از این رو در امر خلاصه نویسی، مراحل زیر پیشنهاد می شود:

۱ – مطالعه یا مرور اجمالی، پیش از اقدام به تلخیصی

۲- مشخص ساختن میزان و درصد تلخیصی که باید انجام شود

۳- مشخص کردن موارد و مطالب اصلی و فرعی، هنگام مطالعه

۴- حذف مطالب غیر عمده و باقی گذاشتن نکات اصلی

۵ – حفظ امانت و اصالت در عبارات و محتوا پیش از اقدام به تلخیص، خوب است ابتدا یک دور، کتاب یا مقاله را بخوانیم، یا یک بار نوار را گوش دهیم یا فیلم را نگاه کنیم، تا نسبت به محتوا اشراف و احاطه پیدا کنیم و بهتر بتوانیم موارد عمده و غیرعمده و اصلی و حاشیه ای را از هم تفکیک کنیم. البته این در مواردی است که متن مورد تلخیص در اختیار ما باشد.

والا در خلاصه نویسی از مباحث یک کلاس یا جلسه یا سخنرانی در حال ایراد، این شیوه قابل اجرا نیست. هنگام مرور مقدماتی، میتوان فصلهای اصلی و فرعی و مطالب عمده را از حواشی و زواید، جدا کرد و علامت گذاشت تا تلخیصی، آسانتر شود. میزان تلخیص نیز باید از آغاز، معلوم باشد. فرضاً یک کتاب سیصد صفحهای را اگر قرار باشد در حد نصف، یا یک چهارم یا یک دهم خلاصه کنیم، در هر یک، میزان حذف مطالب و باقی گذاشتن مطالب دیگر، به نسبت آن معیار، متفاوت خواهد بود. حتی اگر بنا باشد همان کتاب را در دو -امصفحه خلاصه  کنیم، شیوهای دیگر باید برگزینیم و مطالب بیشتری را جزو از حذفیات» قرار دهیم.

ب در انواع مختلف تلخیص و با هدفهای گوناگون، مطالب گاهی لازم است آورده شود یا حذف گردد؛ بسته به این است که با چه هدفی کار تلخیص انجام میگیرد. گاهی کتاب مفضلی برای استفاده  عموم، خلاصه میشود، گاهی چکیده  یک کتاب، به نحوی ارائه میشود تا شوق مراجعه به اصلی کتاب ایجاد شود، گاهی عصاره  مطالب مفید یک کتاب، بدون رعایت انسجام و پیوستگی مطالب فراهم میگردد، L گاهی فهرستی از مباحث یک کتاب یا بحث تدوین می شود،.

گاهی دیدگاههای علمی یک کتاب استخراج میگردد، گاهی هم محتوای یک کتاب، به صورت نمودار، جدول و اطلاعات  آماری و دسته بندی شده خلاصه می شود. این شیوه ها و هدفها، که به * عنوان تلخیص تفصیلی، ارجاعی، آزاد، فهرستی، موضوعی، علمی، و d نموداری مطرح است، هر یک ویژگی خاص خود را دارد و در عمل، متفاوت با دیگری است. چکیده  تمام نما، توصیفی، راهنما، موضوعی و… از جمله  انواع خلاصه نویسی است. مجموعه  تحقیات اجتماعی و اطلاعات آماری مفضلی را گاهی به صورت جدول و نمودار ترسیم میکنند. این نیز نوعی از خلاصه نویسی است.