– بیشتر نویسندگان اروپائی و امریکائی نیز برای نوشتن اثار گرانبهای خویش راههای درازی طی می کنند و صحنهٔ داستا نہای خویش را در محل مشاهده می کنند ۹ و گاه سالها در آن سر زمین باقی میمانند تا مشاهده بتواند به نوشته های انها جلوه و جلا دهد .

در نوشته های تشریحی عینی هرچه بیشتر دقت در مشاهده باشد و ریزه کاریها تشریح شده باشد آن نوشته طالب بیشتر دارد و رنگ و جلوهٔ آن زیاد تر است  سرغالب نوشته های روزنامه ها که صحنه های تشریفات یا جنایات و دادگاهها و امثال ان است از این نوع نوشته ها هستند ، نشرهای تاریخی مانند نثر بیهقی نیز جزو این نوشته ها می باشد .

نوشته های تشریحی ذهنی

عبارتست از نوشته هائی که نویسنده صحنه ای یا موضوعی را در ذهن خویش مجسم کرده و شرح جزئیات آن را داده باشد بطوری که برای خواننده این توهم پیش آید که نویسنده خود شاهد آن صحنه بوده است و با دیدگان خویش آنرا دیده است .

تفاوتی که میتواند میان نوشته های تشریحی ذهنی و عینی باشد ، همان دیدن و ندیدن نویسنده است ، نه چیز دیگر . و نویسنده ای را میتوان در این زمینه موفق تر گفت که خواننده اش بیشتر در این توهنم افتد که نویسنده خود شاهد این صحنه بوده است و ریزه گریهای این صحنه را با چشم سر دیده است .

به عقیده این بنده اگر دانش آموزی بتواند در کلاسهای ابتدائی و متوسطه به نوشتن نوشتههای تشریحی عینی و ذهنی مسلط گردد. در آینده نویسندهٔ خوبی از آب درخواهد آمد (اگر استعداد نویسندگی در او باشد )و یا حداقل می تواند مشاهدات خود را بخوبی روی کاغذ بیاورد .

مهندس یا طبیبی را که می بینید نمیتواند بخوبی از نقشه ساختمانی که کشیده است یا ازوضع مریضی که دیده است تعریف کند ، دچار این نقیصه است که معلمش نتوانسته اورا در این راه ببرد و به او بیاموزد که خوب نگاه کند و خوب بنویسد. اما همین مهندسی یا دکترده ها انشای وصفی دربارهٔ «بهار» و «تابستان» و «یات روز برفی» و «تعطیلات خود را شرح دهید» نوشته است .

اینات چند نوشتهٔ تشریحی عینی یا ذهنی را بنظر شما می رسانم تا ذهن شما با این نوعاز نوشته ها آشنا گردد .